Azken artikuluak

Ikerketa operatiboa edo ikerkuntza operatiboa matematika aplikatuaren diziplina heterogeneoa da, muga lausoak dituena, optimizazio- eta erabakiak hartze-problemak aztertu eta haien soluzioak dituena, gehinetean aldagai eta murrizketa anitz dituzten sistema konplexuei buruz. Horregatik, eredu matematikoen bidez planteatzen dira sarri, algoritmoak garatuz, sarritan heuristikoak, eta hainbat teknika matematiko aplikatzea eskatzen dute. Horrenbestez, […]

Ilara-teoriak, matematika eta estatistika teknikak bateratuz, ilara-ereduak (zerbitzu batera elementuak iristen diren sistemak, non zerbitzu hori okupatuta badago itxaron behar den eta arau batzuen arabera artatzen den) garatu eta aztertzen ditu, itxaronaldiak, ilara-luzera eta sistemaren baliabideen erabilera aldagai nagusi gisa harturik, heburu izanik aldagai horien eta orokorrean sistema osoaren optimizazioa. […]

Ez nahastu kudeaketa-ingeniaritza kontzeptuarekin. Ingeniaritzaren kudeaketa ingeniaritza-proiektuen zuzendaritza-jarduera da, horretarako kudeaketaren eta administrazioaren printzipio eta tresna orokorrak aplikatu, hala nola proiektuen plangintza-, denboraren kudeaketa eta kontrola (PERT, CPM), kostuen analisia eta kontrola eta lidergoa. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, gestión de la ingeniería.   Loturiko artikuluak Kalitate kudeaketaKalitatearen kudeaketa edo kalitate kudeaketa […]

Ez nahastu ingeniaritzaren kudeaketa kontzeptuarekin. Kudeaketa-ingeniaritza, kudeaketaren ingeniaritza edo kudeaketarako ingeniaritza teknologia kudeaketa- eta administrazio-prozesuetara aplikatzen duen ezagutza- eta jarduera-arlo bat da, prozesu horietako produktibitatea handitzeko, horretarako bereziki informatikako, estatistikako eta ikerkuntza operatiboko teknikak baliatuz. Labur esanda, ezagutza teknikoa kudeaketara aplikatzea da. Business Intelligence edo Negozio-Adimenaren atala dela esan liteke. […]

Artean, terribilità XVI. mendean, Italiako Errenazimenduan, Michelangeloren lanak, bereziki eskulturak, kalifikatzeko erabili zen terminoa izan zen, hain zuzen ere lan horien indarra eta handitasuna adierazteko. Ikus, gainera Sfumato Loturiko artikuluak Materializazioa (artea)Artean, materializazioa artistaren ideia edo kontzeptu bat artelan baten bitartez gauzatu eta errealitatea bihurtzea, ikuslearekiko komunikazioa sortu ahal izateko. […]

Gruteskoa edo groteskoa Errenazimenduan sortu eta zabaldu zen apaindura-estiloa da, margolaritzan, arkitekturan eta beste arte txiki batzuetan zabaldu zena, hostotzak, girlandak, pitxerrak, kornukopiak, animalia fantastikoak eta abar simetrikoki konbinatzen dituena, era trinkoan, espazioa guztiz betez, horror vacui delakoari jarraiki. XVII. eta XVIII. mendera arte jarraitu zen erabiltzen, barrokoan eta rokokoan […]

Girlanda (italierazko ghirlanda hitzetik) lorez eta hostoz osaturiko zerrenda bat da, ospakizun batzuetan apaindura gisa erabiltzen dena. Artean ere maiz irudikatzen da, margolaritzan, marrazkigintzan eta monumentu-arkitekturan motibo apaingarri moduan, horrela, oso motibo ohikoa izan zen Errnazimneduko grutesko izeneko estiloan. Loturiko artikuluak Efektismoa (artea)Artean, efektismoa artistak elementu, ezaugarri edo berezigarri batzuk […]

Esfumatura, italierazko sfumato hitzaz ere deitua, margolan baten zati batean ikusleari bolumena eta sakontasuna izatearen inpresioa, ingerada lauso batekin batera, fumo edo ke efektua sorraraziz, eragiten duen teknika piktorikoa da, margo geruzak behin eta berriz bata bestearen gainean aplikatuz lortzen dena. Leonardo da Vinci izan zen horren asmatzailea eta azkar […]

Aireko perspektiba edo perspektiba atmosferikoa (ikus, gainera, perspektiba) margolan batean urruti ikusarazi nahi diren elementuak edo eszenak kolore degradatu eta difuminatu edo lausoekin margotuz egiten da, errealitatean atmosferan dagoen hautsak eta lurrunak sorrarazten duten efektua imitatuz. Leonardo da Vinci artistari zor zaio terminoa, prospettiva aerea eta prospettiva de' perdimenti esamoldeak […]

Margolaritzan, marrakizgintzan, argazkilaritzan edo arte grafikoetan, perspektiba bi dimentsioko azalera lau batean begi bistan argiro hiru dimentsioko gisa azala razten duen teknika artistikoa da. Ikus, gainera Cavaliere perspektiba Aireko perspektiba Loturiko artikuluak EskortzoaMargolaritzan, eskortzoa (italierazko scorciare hitzetik, "moztu") dagoela edo erabili dela esaten da irudia zeharka nabarmenki irudikatzen denean, (ia) […]

Kudeaketa-informatika edo gestio-informatika enpresa eta beste erakundeen kudeaketarako aplikazio informatikoak garatu eta aplikatu egiten dituen teknika-arloa da. Aplikazio informatiko horien artean,  erabiltzaile arrunt batek erabili ohi dituen testu-prozesagailuaz, kalkulu-orriaz eta ofimatikako beste aplikazioez gainera, kontabilitateko-softwarea, CRM edo bezeroekiko harremanak kudeatzeko sistemak, ERP edo enpresaren baliabideen plangintzarako programak, datu-baseen maneiatzea (SQL), […]

Batezbesteko aritmetiko haztatua datuei haztapen, pisu edo ponderazio desberdinak esleitzen dizkien batezbesteko aritmetikoa da, batezbesteko aritmetiko sinplean ez bezala, non datu guztiei bere balioez haratago pisu edo garrantzi erlatibo berdina ematen zaien. datuetarako eta haiei hurrenez hurren eman beharreko pisu edo haztapen-koefizienteak izanik, honela izendatu eta kalkulatzen da:     […]

Kontu-ematea da funts publikoen kudeatzaileak Kontu Auzitegiari edo agintaritza eskudunari eman behar dion informazio- eta justifikazio-egintza, funts horien erabilera ebaluatzeko, kudeaketa publikoa gidatu behar duen gardentasun-printzipioaren arabera. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, rendición de cuentas. Ikus, gainera kontu-emaile, Gizapediako hiztegian. Loturiko artikuluak Kontu-hartzailetzaAdministrazioan eta bereziki administrazio publikoetan, kontu-hartzailetza erakundeko kontu ekonomikoak, hala […]

Informatikan, abstrakzio-geruza bat interfaze konplexu bat sinplifikatzen duen software-atal bat da, interfaze hartako hainbat xehetasun saihestuz, eta erabiltzaileari praktikan esentzialak behar-beharrezkoak diren elementuak baino eskaintzen ez dizkiona. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, capa de abstracción. Loturiko artikuluak Entitatea (informatika)Informatikan, eta zehatzago datu-baseetan, entitatea datu-base batean sartzen den edonolako objektua da (adibidez, liburutegiak […]

Mapaketa objektu-erlazionala (ingelesez Object-Relational Mapping edo ORM) datu-base erlazional bateko elementuak (taulak, eremuak, erregistroak, ...)  objektuetara bideratutako programazioko elementuen formatura (edo alderantziz) bihurtzen dituen software-geruza da, bien arteko korrespondentziak ezarriz. Objektuetara bideratutako lengoaia bakoitzak hainbat framework edo baliabide izaten ditu mapaketa hori burutzeko, ordainduzkoak, doakoak nahiz askeak. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, […]

Web dokumentu batean, estilo-orria web dokumentuaren edukia definitzen duen HTML edo beste lengoaia batean idatzitako dokumentu bati atxikita dagoen beste orri edo dokumentu  bat da, gehienetan .css luzapenarekin, eduki horren diseinu-formatua (tipografia, adibidez) zehaztu egiten duena. Estilo-orrien bitartez, we dokumentu baten edukia eta diseinu estetikoa bereizi egiten dira, dokumentuaren garapena […]

Objektuetara bideratutako programazioa programazio informatikoaren paradigma bat da, objektu direlakoak oinarritzat hartzen dituena, objektu fisikoak, kontzeptuak edo ideiak izan daitezkeenak. Objektu horiek propietateak dituzte, ekintzak garatzen dituzte eta beraien artean erlazionatu daitezke. Beste alde batetik, objetuak klase direlakoetan biltzen dira. Objektuetara bideratutako programazioaren paradigma darabilten lengoaia informatikoak dira Ada, C++, […]

Urola Gipuzkoako erdialdea hegotik iparrera zeharkatzen duen ibai bat da, 55km luze dena, 343 km² -ko arroarekin. Aizkorrin sortzen da, Brinkola eta Barrendiola errekek bat egiten dutenean, 720m-ko altueran, Legazpiko udalerrian. Ondoren, Zumarraga, Urretxu, Azkoitia eta Azpeitia udalerriak zeharkatzen ditu, Azpeitian ekialdera egiten du, Izarraitz mendia saihesteko eta hortik aurrera […]

Unibertsitateko sailak unibertsitate bateko organo akademikoak dira, diziplina edo jakintza-arloaren arabera bereizten direnak, arloko ikerketa eta ikasketa bakoitzean  dagokien irakaskuntza antolatu egiten dutenak, hala nola irakasleen kontratazioa, dozentzia eta ebaluazioa kudeatuz. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, departamento universitario. Loturiko artikuluak Hezkuntza estandarrakHezkuntza estandarrak hezkuntza sistemak eduki, konpetentzia, trebetasun eta eduki gisa ezartzen […]

Finantza-aktiboak etorkizunean zerbait jasotzeko eskubidea, batzuetan ziurgabea ere badena, ematen duten tituluak edo kontuko oharrak dira, hala nola balore-tituluak (akzioak, bonuak, obligazioak, merkataritza-efektuak, ...), emandako maileguak eta kredituak eta norberaren banku-kontuak. Aktibo ukiezinak dira kasu guztietan, eta gehienetan, akzioen eta diruaren kasuan ezik, finantza-pasibo bat sortzen dute hirugarren pertsona batengan. […]