Azken artikuluak

Hemen, PDF formatuan, Gipuzkoako udalerrien eta eskualdeen mapa mutu bat duzu. Loturiko artikuluak Hizkuntza-mapaHizkuntza-mapa, hizkuntza batean hitz edo esamolde baten erabilera, ahoskera eta bestelako hizkuntza-bereizgarriak espazio geografikoan, isoglosak baliatuz, irudikatzen dituen mapa tematiko bat da. Hitzen banaketa geografikoa adierazten duenean, mapa… Euskal Herriko mapa politikoa: mapa mutua (herrialdeak eta hiriburuak)Hemen, […]

Ipar Atlantikoa Ozeano Atlantikoko eremu zabala da, izenak adierazten duen bezala ozeano horretako iparraldean zehar hedatzen da. Gutxigorabehera muga hauek ditu: Karibe itsasoa, Mexikoko golkoa eta Eskozia Berriko eta Ternuako kostaldea, mendebaldetik; Davis itsasartea eta Groenlandiatik Shetland uharteetara doan lerroa, iparretik, Groenlandiako itsasoaren eta Norvegiako itsasoaren mugan; ekialdetik Ipar itsasoko […]

Bihurdura edo esgintzea artikulazio edo giltzadura bat inguratzen duten tendoi, lotailu eta giharren lesioa da, gehienetan artikulazioaren ez-ohiko mugimendu baten ondorioz. Mina eta hantura sorrarazten ditu. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, esgince. Loturiko artikuluak Ogia eta zirkoaOgia eta zirkoa (latinezko jatorrian, panem et circenses) herri xeheak kontsumismoarekin (ogia) eta kirola eta beste […]

Kontraurbanizazioa (ingelesez, counterurbanisation) hiriaren mugimendu demografikoa da, hiriko populazioaren zati bat hurbileko nahiz urruneko landa-eremuetara aldatzea eta ondoriozko hiri-deskontzentrazioa eragiten dituena. XX. mendeko azken hamarkadetan gertatzen hasi zen fenomenoa da, gizarte industrializatu aurreratuetan gertatzen dena, hirietako bizi-kalitatearen gainbehera eta etxebizitzaren garestitasunak bultzatuta; nolanahi ere, fenomenoa ez da bizitza-kalitate handiagoa bilatzen […]

Hizkuntzalaritza konputazionala hizkuntza naturalaren egitura eta erabilera informatika-tresnak baliatuz nola aztertzen den ikertzen duen diziplinarteko arloa da, hizkuntzalaritza eta informatika uztartzen dituena, besteak beste itzulpen automatikoa, hizkuntza naturalaren sintesia, ahotsaren ezagupena eta zuzentzaile ortografiko eta gramatikalak lantzen dituena. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, linguística computacional. Ikus, gainera Hizkuntzalaritza kuantitatiboa Loturiko artikuluak Hizkuntza […]

Hizkuntzalaritza kuantitatiboa hizkuntzen egitura eta horien erabilera kuantitatiboki, ots, matematematika eta estatistika baliatuz, ikertzen dituen hizkuntzalaritzaren adarra da. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, linguística cuantitativa. Ikus, gainera Hizkuntzalaritza konputazionala Loturiko artikuluak Pluralizazioa (hizkuntzalaritza)Hizkuntzalaritzan, pluralizazioa plurala osatzeko erabiltzeko erabiltzen diren erregela gramatikalak dira. Puntu eta bereizPuntu eta bereiz edo puntua eta beste aldera […]

Bediaga euskal abizena da. Etimologia bedar edo belar hitzak ditu, tokia adierazten duen  -aga atzizkiarekin, belar-toki, belardi, larre edo bazkaleku adierazteko. Ohiko abizena da Bizkaian. Loturiko artikuluak Orobiourrutia (abizena)Orobio abizenetik konposatutako abizena, Iurretako Orobio auzoari erreferentzia egiten diona. Orobio (abizena)Iurretako izen berekoa auzoa jatorri duen abizena. Urrutia (abizena)Euskal Herri osoan […]

Alaiogoikoa —gazteleraz Alayogoicoa ere idatzia— Larrabetzuko baserri baten izena da. Baserri-izen hori abizen ere bihurtu da historian, etxe horretan bizi edo jaiotakoak izendatzeko. Egun, Alaiogoikoa abizena, maiztasun txikikoa izan arren, inguruko herritarren artean ohikoa da. Loturiko artikuluak AdiosAdios Nafarroako herria da, Iruñeko merindadean, Izarberibar bailaran. 155 biztanle zituen 2017an. Bertako […]

Bizkaiko golkoa (gazteleraz, Golfo de Vizcaya; ingelesez, Bay of Biscay; frantsesez, Golfe de Gascogne) Ozeano Atlantikoko kostako itsasoa da, ofizialki Bretainiako Permac'h lurmuturraren eta Galiziako Ortegal lurmuturraren artean dagoena. Bere barnean Kantauri itsasoa dago, zati batean Euskal Herriko kostaldeko itsasoa dena. Geologikoki, iberiar plaka eta europar plaka banantzean sortutako golkoa […]

Kriptoportikoa Antzinako Erromako eraikinetan ohikoa zen kanoi-ganga formako arkupe itxi edo ia itxia da, pasabide edo biltegi moduan erabilia villa izeneko etxeetan. Janari-biltegi moduan ere erabiltzen zenez, kriptoportikoak haizeztatzeko zuloak izaten zituen sabaian. Bestelako eraikin handiagoetan ere erabiltzen zen, eraikina eusteko edo lur eremuko malda gainditzeko. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, criptopórtico. Loturiko […]

Euskal Herriko muga geografikoak honako hauek dira: ipar mendebaldean, Kantauri itsasoa eta Bizkaiko golkoa; ipar ekialdean, Frantziako Akitania Berria eskualdearekin; ekialdean; Espainiako Aragoiko autonomia erkidegoarekin; hegoaldean, Espainiako Aragoiko eta Errioxa autonomia erkidegoekin; ekialdean, Espainiako  Gaztela Leongo eta Kantabriako autonomia erkidegoekin. Loturiko artikuluak Ikasliburua: Euskal Herriko gabon kantakEuskal Herriko gabon kanta […]

Meategiak, meatzeak edo meatokiak mea edo minerala erauzi eta ustiatu egiten den lur-eremuak dira, aire librean nahiz lurrazpian. Erauzketa eta ustipane jarduera horri meatzaritza edo meagintza deritzo. Aire libreko meatzaritzan, harrobiak eta aire libreko meategiak bereizi beharra dago; izan ere, harrobietan harriak eta orokorrean balio erlatiboki eskasa duten materialak erauzten […]

Lurrazpiko meatzaritza edo lurpeko meatzaritza lurrazpian zulatzen diren putzu, tunel, galeria eta arrapalen bitartez egiten den meatzaritza mota da. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, minería subterránea. Ikus, gainera Zulaketa-putzu bidezko meatzaritza   Loturiko artikuluak Itsaspeko meatzaritza (itsas hondoko meatzaritza)Itsaspeko meatzaritza, itsas hondoko meatzaritza edo urpeko meatzaritza itsaso hondoan dauden mineralak bilatu, jaso […]

Gaztaroa ero moduan ibiltzeko garaia da. Zorionez, gainera, helduaroaren zuhurtasunak askotan konformismora eta pasibitatera garamatzalako. Ero izan zaitez, gazte, irudikatu bizitza eta mundu berri bat. Zaharra den guztia erre. Haize berri bortitza ekarri. Loturiko artikuluak ahula, beti errudunIndartsuaren eta boteretsuaren aldean, zoritxarrez, ahula den pertsona errunduntzat hartu ohi dela adierazteko. […]

Itsaspeko meatzaritza, itsas hondoko meatzaritza edo urpeko meatzaritza itsaso hondoan dauden mineralak bilatu, jaso eta prozesatzeko meatzaritza mota da. Mineral horiek nodulu polimetalikoetan eran, ordoki abisaletan, geruza mehe moduan nahiz sulfuro gordailuetan, azken hauek dortsal ozeanikoetako inguruetan, aurki daitezke. Mineral horiek urpeko robotak baliatuz erauzi daiteke, kubeten bitartez, edo material […]

Zulaketa-putzu bidezko meatzaritza lurrazalean zulo bertikal edo inklinatuak eginez eta bertatik materiala erauziz garatzen den meatzaritza da. Zulaketa-putzu horiek prozedura mekanikoen bitartez egiten dira, baraust edo mailu handien bitartez edota likidoak presio handiarekin jaurtikiz. Zulaketa bidezko meatzaritza ohikoa da hidrokarburoen ustiapenean, ponpaketa bitartez. Beste hizkuntzetan: gaztelaniaz, minería por pozos de […]

Ondarroa Bizkaiko ipar-ekialdeko kostaldeko udalerria da —hain zuzen ere, Gipuzkoa Mutrikuko udalerriarekin muga egiten du —, Lea-Artibai eskualdean kokatua, Kantauri itsasoaren ertzean, ingurune menditsu batean. 8.000 biztanle inguru ditu. Arrantza izan da herriaren jarduera nagusia historikoki, eta gaur egun ere izaera hiru mantentzen du. Herria portuaren inguruan garatu da, eta […]

Erregresioan, eredu hutsa aldagai azaltzailerik gabeko erregresio-eredua da. Honela adierazten da: $\beta_0$ koefizienteak konstante bat adierazten du, zeinaren inguruan aldagai azalduaren balioak gertatzen diren, $u_i$ errorearen inguruan, zeina zarata zuritzat hartu ohi den. $\beta_0$ koefizientea karratu txikien arrunten bitartez zenbatesten da: Iragarpena edo aurresana, beraz, beti konstante bat da:   […]

Ekintza eta jokabide okerrek besteengan are eta okerragoak eragiten dituztela adierazteko. Loturiko artikuluak kea den lekuan suaGertaerak beste zerbaiten seinale gisa interpretatzeko gomendioa egiten duen atsotitza. Aldaerak kea dagoen lekuan sua kea dagoen tokian sua sua, Gabonetan txapan eta San Joanetan plazanSua, eguzkiaren sinbolo gisa seguruenik, neguko eta udako solstizioetako […]

Nazioarteko hizkuntza nazio edo herrialde batzuetan komunikazio-tresna gisa erabiltzen den hizkuntza da. Nazioarteko hizkuntza herrialde horietako herritarren lehen hizkuntza nahiz bigarren hizkuntza izan daiteke, hizkuntza ofiziala ala besterik gabe herrialde horietako lingua franca, aitorpen ofizialik gabe. Nazioarteko hizkuntzak dira ingelesa (hizkuntza globala ere badena), frantsesa, gaztelera, txinera, errusiera, arabiera, alemaniera, […]