Ikerketa operatiboa (ikerkuntza operatiboa)

Ikerketa operatiboa edo ikerkuntza operatiboa matematika aplikatuaren diziplina heterogeneoa da, muga lausoak dituena, optimizazio- eta erabakiak hartze-problemak aztertu eta haien soluzioak dituena, gehinetean aldagai eta murrizketa anitz dituzten sistema konplexuei buruz. Horregatik, eredu matematikoen bidez planteatzen dira sarri, algoritmoak garatuz, sarritan heuristikoak, eta hainbat teknika matematiko aplikatzea eskatzen dute. Horrenbestez, ikerketa operatiboaren ezaugarria da jakintzaren adar irekia eta diziplinartekoa dela.

Duela mende batzuetatik hona gaur egun ikerketaren esparruan sartzen diren arazoak ezagutzen badira ere, diziplina, Bigarren Mundu Gerran bezala, aliatuek ikertzaile-taldeak osatu zituzten abian den gerrari buruzko erabaki-arazoak aztertzeko, adibidez, Atlantikoko itsas konboien tamaina optimoa ezartzea alemaniarren erasoen ondoriozko galerak minimizatzeko. Orduan sortu zen eragiketen ikerketa terminoa, "metodo zientifiko bat, sail exekutiboei oinarri kuantitatibo bat ematen diena bere ardurapeko eragiketei buruzko erabakiak hartzeko".

Gerraren amaieratik aurrera, operazioen ikerketak batez ere ingeniaritzako eta enpresa-kudeaketako arazoetara zabaldu zuen bere aplikazioa, eraginkortasuna helburu nagusitzat hartuta. Gaur egun, eragiketen ikerketa interdiziplina bat da, eta honako arazo hauetan erabiltzen da: baliabideak esleitzea, garraio-arazoak eta hornidura-kateak, sareak diseinatzea, proiektuak programatzea, azpiegiturak kokatzea, inbentarioak kudeatzea eta produkzioa antolatzea.