Alboragabetasuna eta alborapena: estimatzaile alboragabeak eta alboratuak
Estimatzaile bat alboragabea (unbiased, ingelesez; insesgado, gaztelaniaz) dela esaten da bere batez besteko balioa estimatu nahi den parametroaren benetako balioarekin bat datorrenean. Formalki, $\theta$ estimatu nahi den parametroa eta $\hat{\theta}$ horretarako proposaturiko estimatzailea izanik, hau betetzen denean da estimatzailea alboragabea:
$$E[\hat{\theta}]=\theta$$Alboragabetasuna (unbiasedness, ingelesez; insesgadez, gaztelaniaz) estimatzaileen propietate komenigarria da, batezbestez parametroaren balioa asmatu egiten dela esan nahi du, kasu konkretuetan, lagin jakinetarako, balio hartatik desbideratu arren.
Arestiko baldintza betetzen ez denean, hots $E[\hat{\theta}] \neq \theta$ kasuetan, estimatzailea alboratua dela esaten da (biased, ingelesez; sesgado, gaztelaniaz). Estimatzailea alboratua denean, bere batezbestekoa estimatu beharreko parametroaren baliotik alde batera edo bestera lerratzen da, eta beraz estimatzailea aplikatzean errore sistematiko bat egiten dela esan daiteke. $E[\hat{\theta}]-\theta$ diferentziari alborapena deritzo (bias, ingelesez; sesgo, gaztelaniaz).
Ikus, gainera