Amodioaren gazi-gozoak, Aitor Arana: laburpena


KategoriakLiburuak

Amodioaren gazi-gozoak Aitor Arana idazleak 2001ean plazraturiko eleberria, bereziki gazteei zuzendua.

Laburpena

1 KAPITULUA: JONE

Jone Gauna dut izena. 1970 jaio nintzen eta 1991 urtean gaude. 4 urte nituela, nire gurasoek baserri bat erosi zuten Nafarroako Erratzu herrian., Gorrimineta auzo txikian. Berrota da baserriaren izena. Gasteizen bizi ginen eta baserria oporraldiak egiteko erosi zuten gurasoek. Txikia izan eta baserria zer zen eta non zegoen ez nekien arren, pozik hartu nuen berria. Ni baino urtebete zaharragoa zen Edorta lehengusuarekin jolasean ibiltzeko toki ederra zela begitandu zitzaidan. Idazmakinaz ari naiz idazten hau guztia, ez nire istorioa zehazki, baizik eta Miren izeneko baten istorioa kontatzeko, baina hori gero kontatuko dut.

Asteburuetan joaten ginen Berrotara. Gurasoek konponketa lanak egin zituzten bitartean, lehengusu Edorta eta biok inguruetan ibiltzen ginen, esploratzen. Baina urteak aurrera egin ahala, aspertzen joan nintzen. 13 urte nituela, Edorta Gasteizen geratu zen, eta hura gabe Erratzura joateko gogo guztia galdu nuen. Ez nuen joan nahi. Aita haserretu zen nirekin, eta ni harekin ere bai. Nire gelara joan nintzen suminduta, baina ama etorri zen atzetik eta hitz amultsuekin hurrengo urtean nahi ez banuen ez nintzela joango esan zidan, eta trukean urte horretan joateko tratua egin genuen. Abuztuaren hasieran abiatu ginen, hasieran triste, baina baserrira iritsitakoan animatuxeago nengoen, Berrota baserria eta hango paisaia ederrak ikusita. Iritsi eta paseo bat egitera joan ginen, ondoko Anderearena baserrita hain zuzen. Txikiagoa nintzela, han bizi ziren Ximona alarguna eta Xanti seme ezkongabea, baina azkenean Ximona hil eta Xanti Iruñera joan zen bizitzera eta baserria hutsik geratu dago egun. Gogoratzen dut Ximoak zioela Berrota gure baserriaren izena beheko errota esan nahi zuela, Berrota goialdean egon eta han errotarik ez zen arren. Abuztuko hasiera horretan, Anderearenean bazkaldu genuen eta gero aita Xantirekin joan zen baserriko lan batzuetan laguntzera. Ni pozik nengoen: dena zoragarri zegoen, eta aldi berean banekien hura zela nire azken udan Erratzun.

2 KAPITULUA: JONE

Bero handia egiten zuen abuztuaren erdialdeko egun batean, aita siesta egitera joan zen eta ama harrikoa egiten geratu zen. Hotik gutxira, Anderearenako Xanti pasa zen etxetik esateko Edortaren amak, amaren ahizpak alegia, deitu zuela goizean esateko ezingo zutela Berrotara joan lan kontuengatik, eta amari eskaini zion Anderearenara joan eta telefonoz deitzeko ahizpari, lasaiago hitz egiteko kontu horri buruz. Xanti larreko behiak ikustera zihoan eta aita, siestatik esnatuta, harekin joan zen. Bakarrik geratu nintzen etxean. Telebista piztu nuen, baino kate espainola eta frantsesak baino ez ziren ikusten han, ezer entretenigarririk ez. Liburu bila aritu nintzen, baina komiki batzuk, irakurrita neuzkanak ja,  eta "Haur besoetakoa" eleberria, hori ere bi aldiz irakurrita neukana, baino ez zeuden etxean. Komikiak hartu nituen eta nire gelara joan nintzen. Baina han nengoela ganbarara igotzea bururatu zitzaidan. Pentsatu eta egin. Oso gutxitan joaten ginen hara, toki zabala zen, baina ezer gutxi zegoen han, altzari zahar eta pilatutako botila batzuk. Botilak ateratzeari ekin nion, zaharrak eta politak zirelako, eta horien artean egunkari zahar pila bat aurkitu nuen. Pozik nengoen, egunkariak irakurri nituen behintzat. Sukaldera jaitsi eta egunkari pila zabaldu zuenean, bilgarri gisa erabili zirela ikusi nuen, eta barruan koaderno batzuk, oso zaharrak eta tamaina desberdinetakoak, 14 guztira, denak zenbakituak, lehenengoa ezik, "Haize gorria" idatzita zuena, Miren Urkiola izenarekin. Koadernoa ireki eta idakzera txikiarekin idatzitako pasarte nahasi asko ikusi nituen, data jarrita han eta hemen, maiz zirriborro gisa, batzuetan lumaz eta beste batzuetan arkatzez. Garbi zegoen Miren horren egunerokoa zela hura. Datak aztertu nituen, lehenengoan 1911 jarrita zegoen eta azkenekoan 1965. Logelara igo nituen denak, eta irakurtzen hasi nintzen.

3 KAPITULUA: MIRENEN EGUNEROKOA

1911 urteko urtarrilean gaude. Miren dut izena eta 10 urte ditut. Ez ditut nire gurasoak ezagutzen. Txiki-txikia nintzela Donostiako komentu batean utzi ninduten. Gero, orain nire aita dena komentura etorri eta Errezila eraman ninduen, baserrira, bere emaztearekin, orain nire ama denarekin. Eskolan, maistrak esan zidan oso ondo idazten nulea eta animatu ninduen eguneroko hau idaztera. Azaldu dit egunerokoan norberari gertatutakoak eta sentimenduak azaldu behar direla, edo lagunei buruz, edo familiari buruz.  Marta da nire lagunik onena, hiru ahizpa txikiago ditu eta  zortzi neba zaharragoak. Nik ere nahi nuke anai-arrbak izan. Baina ezin da, nire gurasoek haurrik ezin dute izan, horregatik ekarri ninduen aitak Donostiatik. Ama triste egoten da, aita mozkor-mozkor etortzen da batzuetan eta jo egiten baitu.

Negua da eta bazterrak elurtuta daude. Halere, mezatara goaz igandero, dotore jantzita. Lagunekin jolasten naiz eta pozik nago, Baina etxean aitak amari esaten dio gastua naizela eta alperrik nagoela etxean. Amak esaten dio ezetz, asko laguntzen dudala. Eta egia da, lan asko egiten du baserrian. Eta eskolan ere bai, gramatikako gauzak atsegin ditut oso, eguneroko hau ondo idazteko. Alperrik da ordea, aitak ia ez du hitz egiten, aginduak emateko ez bada.

Eskolan, maistrak ipuin liburua utzi dit etxera ermaateko. Marta gaixorik dago eta harengana joan naiz ipuinak irakurtzera, haien anaia eta ahizpekin batera. Udaberria dator. Dena zoragarri dago, baina lan asko dago egiteko baserrian. Amaren bi anaia etortzen dira laguntzera.

Triste nago, aitak jarraizten duelako ama jotzen.

Azpeitira zirkua dator eta gu ezingo gara saiora joan, baina kanpotik elefanteak ikustera joan gara. Etxean kontatu dut nolakoak ziren eta ez zuten sinisten.

Uda da. Ama eta aita eztabaidan, liskarretan, ikusi ditut.

1911ko abendua da. 11 urte bete berri ditut. Zorionak kantatu didate eskolan eta maistrak  irudiak dituen liburu bat oparitu dit.

4. KAPITULUA: MIRENEN EGUNEROKOA

1912ko urtarrila. Aitak gaur berri bat ematen dit afalostean: bihar aitaren lehengusu Julian etorriko da, eta harekin joan behar dut, Erratzu deitzen den herri batera. Ez dut joan nahi inolaz ere. Ama nire gelara etorri, eta asko sentitzen duela dio, baina aitak nire mantenua atera behar dudala dio, eta hark agintzen du. Amari agindu diot lan asko egingo dudala eta gutxi jango dudala baino alperrik da. Aitak erabakita dauka ja. Pilar maistrarekin hitz egin du, penaz hartu omen du hark berria, eta irakurtzen eta idazten jarraitzeko esan omen du. Amak esaten du Julianek bi seme alaba dituela eta haiekin ondo egongo naizela. Amak dio berak ere nahiko lukeela hemen elkarrekin bizitzea, baina aitak agintzen du. Negarrez atera da gelatik, eta ni burumakur eta kezkatuta geratu naiz bakarrik. Lo gutxi egin dut.

Goizean Julian etorri da. Gizon handia da. Amak arropa batzuk prestatu dizkit eta jatekoa ere bai, bidaiarako. Isilik daude denak sukaldean, berriketarako gogo gutxi. Ama kopetilun dago. Halako batean, Julianek diru mordoa mahai gainean utzi, aitari papera sinatuarazi eta alde egiteko ordua iritsi dela dio. Ama eta biok besarkatu egiten gara. Maite nauela dio, baina Julinaek haren besoetatik atera nau. Haren zaldi gainera igo eta atera gara. Martaren baserritik pasa gara, eta agurtu egin dut zaldi gainetik, negarrez. Errezil utzi, eta Tolosa ere zeharkatu dugu eta beste herri asko. Bazkaltzeko gelditu gara. Hotz egiten du eta elurretarako itxura dauka. Abiatu berriz eta ostatu batean zaldia aldatu dugu. Iluntzean elurretan hasi du. Laster iritsiko garela esan du Julianek. Baserrira iristen garenean, dena zurituta dago. Kriseilu bat harruta etxeko andrea, Fermina, eta bi seme alabak, Ana eta Migel, ateratzen dira. Kaskagorriak dira. Baserriak Berrota du izena. Barrura sartu eta amona bat ikusten dut izkin batean. Harengana joateko esaten dit. Xaloa da, irri egim eta izena galdetu dit: Miren Urkiola, diot. Afalostean, Ferminak ganbarara eraman nau, besteengandik aparte, eta belar iharraren gainean oihal bat bota eta bi burusi eman dizkit. Gabon esan gabe alde egin du. Amatxorekin gogoratu naiz.

5. KAPITULUA: MIRENEN EGUNEROKOA

Pasa dira aste batzuk Berrota baserrira heldu naizenetik, eta garbi dago neskame gisa erosi edo egin nautela, esklabo baten gisara, eta ez alabaorde gisa. Lana baino ez dut egiten egun osoan, sukaldean nahiz baserri lanetan, Julian eta Ferminaren aginduetara nago denbora guztian -jauna eta andrea esan behar diet, haiengana zuzentzean- , eta orokorrean ez didate kasurik egiten, ezta haien seme-alaba Anak eta Migelek ere. Ana alfer hutsa eta Migel beti ikasten, bere gurasoek medikuntza ikastea nahi baitute. Migelen gelara sartzen naiz batzuetan isil-gordeka, haren laguntasuna bilatu nahian, baino berari ez zaio gustatzen. Amona da nire lagun bakarra. Fermina krudela da eta batzuetan afaldu gabe bidaltzen nau lotara, baina amona etortzen zait ezkutuka gero janariarekin. Nire egunerokoa ere laguna dut denbora guztian, eta ikasi dut hartan nire sentimenduak idazten. Amonak hartu egiten dit egunerokoa, baino ez daki irakurtzen. Hobe Julianek ikusten ez badu, aholkatzen dit. Berrotako familia diruduna dela iruditzen zait. Izan ere, Luis izena duen morroia dute etxean baina negua pasata etorri da. Aurten negu elurtsua egin du, baian azkenean udaberria eta horrekin batera Luis ere heldu da. Elkar lagundu egiten dugu ganaduarekin eta baratzean. Mutil ona dirudi, batzuetan gauza barregarriak kontatzen dizkit. Migelek ere onartu egiten nauela dirudi eta zelatan ikusi dut marrazkiak egiten dituela ezkutuan, oso marrazki politak.

Julian Iruñera joan behar da egun batzuetarako, eta Migel berarekin doa, Madrilera joan behar  duelako medikintza ikastera. Tristea da, ze benetan gustatzen zaiona marraztea da. Oso marrazki politak egiten ditu. Anak berriz ez du ezer egiten, 14 urte ditu, eta egun osoa bere ilegorri luzea orrazten aritzen da, inguruko neskekin eta mutielkin harremanik gabe. Amonak gaizki bukatuko duela dio.

Egun batean izututa joan naiz amonarengana. Izterretik behera odol isuria daukat. Amonak esan dit ez kezkatzeko, hilero izango dudala hori, haurrak izateko beharrezkoa dela.

6. KAPITULUA: JONE

Arratsaldea aurrera doa. Hiru ordu pasa dira eskuizkribua irakurtzen hasi nintzentik. Trumoi giroa dago eta euri zaparrada bortitza egiten du. Behera noa, gurasoekin. Euriari begira daude. Eskuizkribuarena kontatzen diot aitari eta nik bukatzen dudanean hari uzteko esaten dit. Ekaitza dela-eta, argirik gabe geratu gara, baina azkenean badator. Afalostean, nire gelara noa, eskuizkribua irakurtzen irakurtzera. Zirrara eragiten nau jakiteak etxe horretan noizpait Miren eta besteak izan zirela jakitea. Eta irakurtzeri ekiten diot berriz.

7. KAPITULUA: MIRENEN EGUNEROKOA

lanean (60 orrialde 245etik)

1643 hitz

Artikulu bat eskatu

Erabili ezazu galdetegi hau artikulu eskaera bat bidaltzeko. Lehenbailehen osatzen saiatuko gara.



Harpidetu zaitez

Gure azken edukien berri jaso nahi baduzu zure email helbidean, egin zaitez harpidedun hurrengo galdetegi hontan.