Ajangiz
Ajangiz Bizkaiko udalerri txikia da, Busturialdea eskualdean eta Oka ibaiaren ertzetan, ibaia itsasadar bihurtzen den eremuan, Gernika-Lumotik lau kilometro eskasera, Urdaibaiko Biosferaren Erreserban. 475 biztanle inguru ditu 2024ko datuen arabera.
XVIII. mendean elizate bihurtu zen. Lehenago, XVI. mendean, Gernikako Juntetako hamaikagarren kidea bihurtu zen, antzinako “ledanía” izaerarekin. 1943an Gernika-Lumori erantsi zitzaion, baina 1991n berriro ere udalerri autonomo bihurtu zen. Herrigunea bi auzoz osatuta dago: Mendieta, non udaletxea dagoen, eta Kanpantxu. Errenteria auzoa ere, Oka ibaiaren bestaldean, udalerrian kokatu da historian zehar, baina udalerria Gernikatik banatzean, auzoa Gernika-Lumo udalerrian geratu zen.
Ondare kulturalari dagokionez, Mendietan Juan Bautista Belaunzaranek XIX. mendean egindako Jaunaren Igokundearen eliza eta udaletxe neoklasikoa nabarmentzen dira. Kanpantxun Mentzeta leinuarena izandako dorretxea ere aipatu behar da, herrian zutik dirauen mota horretako eraikuntza bakarra, eta XVII. mendeko Aristieta jauregi barrokoa.
Jai nagusia Jaunaren Igokundearena da, Ostegun Santuaren osteko berrogeiko lehen ostegunean ospatzen dena.
Toponimoari dagokionez, Julio Caro Barojak argudiatu zuen Ajangiz Allianus izenaren patronimikotik eratorria izan daitekeela,* -icus* atzizkiarekin.